مهربانا، جانا، عزیزم یار، ای کاش چشمانت مهربانی می دانست.
ای کاش چشمان شوخ و شنگت مروت می دانست.
ای کاش گسستن و بریدن طریقت نبود.
ای کاش ای کاش ای کاش ….

ای غمت زخمه بر روح و جانم، شورت مایه شیدایی ام
مهربانا
بدینگونه بی وفایی و فریبکاری تا کی؟!

به صد بار از هیچ و نیستی ساختمت و جانت بخشیدم
 دیگر اما توانم جان بخشیدنت نیست
گو که خود نیز در مرگ و زوالی غریب
محیای تن دادن به نیستی و زشتی و گناهم

دیگر اما مرا در این بیهوده سودن، توانی نیست
دهه ای از عمر را در ابرام و شکیبایی تصویر خیال تو کردن
اینک اما گسستن ناگزیر گشت و نیز بریدن از خیالت

عمری را آونگ عشق و عقل کردم
اینکم بی مهریت، دسیسه ات و بی مروتی ات
 ناگزیرم کرده از ره عقل پیمودن
آنچنانکه درعرصه شطرنج زندگی بی رقیب و یکه تاز بوده ام
اینک محیای عزم اندیشیدنی دوباره ام

باشد که به یک نگاه بی تزویر سراسر شور باشم باز
باشد که آشیان پاگرفتن سرودی دیگر باشم
باشد که برای اولین بار اینبار گریختن را و بریدن و گسیختن را از تو آموزم
باشد که شانه هایم مامن سری بی تاب باشد
باشد که باشم برای  شایسته ها
باشد که باشم برای بودنها

باشد که بی مهریت را و بی اصالتی ات را
پاسخی کوبنده باشم
رسوایم را با سخاوت بتو می بخشم خواهی دید
من همان تیرم که از چله رها گشته
باشد که قلب پر کینه و پر تزویرت را هدف باشم
مانند همیشه هنوز همان سر سخت یکتایم که همنوردی نیستم

من رو به شبابم و بلوغ
تو اما رو به زوال
هنوز هم مانند همیشه از همه ی این باشد ها رویگردانم اما
ناگزیرم از جور و جفای دد منشانه تو اینبار

بگذار که ایینه ای باشم برابرت
باشد که مرهمی باشم از عشق و اندیشه برای جانهای هر چند کم جان
 نیک می دانم که پست ترین ها از تو سخی ترند
باشد که با دمی جان زنده کنم و با دمی جانت بگیرم
باشد که اگر آن خیالات نیک تو بودی در کالبد شایسته ات جان گیری
و اگر آنهمه زشتی و ددی و نامهربانی تو هستی برای همیشه  مرگ را میهمانت کنم

من همان هم رزمم که با تک حرکتی گوی و میدان را از رقیب ربوده
اینک اما عدواست سبب رهایم از زندان تاریک غمت
آنهمه ظلمات  در بند شیطانی تو بودن
روحی ستبر برایم ساخته، روین تنم باش در تشویش ابدت ای زشتی و شرارت
مرگ تو طلوع زیبایست، پس بمیر و دم نزن ای نخوت و درد

 

متاثر از ترجمه هنرمندانه ی دوست و استاد عزیزم  ژکان از شعر مولر

"مولر در سفر ِزمستانیش تنهاست و پریشان. آغاز به سفری می‌کند که پایانش نمی‌داند. او معشوقی در دل ِدردناکش دارد که نزدیک است، اما دست‌نیافتنی. ماندن و درنگ‌کردن بر در ِجایگاه ِمعشوق راه به جایی نمی‌برد غیر از پریشانی و دیوانگی. زیبایی‌ای که لمسش نمی‌توان کرد، در آغوشش نمی‌توان گرفت، هم‌آغوشش نمی‌توان شد. پس راه ِبیایان ِسرد را به پیش می‌گیرد تا شاید فراموش کند. در طی ِسفر هر علامتی برای او خاطره‌ای از معشوق می‌شود. کوه‌ها، رودها، چمن‌زاران، درختان، همگی تجلی‌ای می‌شوند برای باز به‌یاد‌آوردن اما زمستان است و سرد و خشک و خالی. برف می‌بارد و همه‌جا یخ انباشته. چیزی به‌درستی نمایان نیست. نه صدایی است، نه برگی، نه سبزه‌ای. او همگی را در رویای خود می‌بیند. آوارگی ِاو آوارگی‌ای در خواب است. زمستان نشان ِسکوت، سکون و خواب‌آلودگی ِجهان است. پس او زمستان را برمی‌گزیند تا بخوابد، تا رویای خاطراتش را ببیند."

همراه با یکی از اوپرا های پاوروتی

در تاریکی ِ سترگ ِ این پهنه ی گیتی
       فسرده و سرد از غم تنهایی مرگبار می خرامم
                      رو به سوی سرزمینی دور 
                                         "سرزمین نداشته هایم"  
                       از بیشه زار ِ تنهای و درد و حزن در گذرم

ستارگان چشمک زن هر یک در هر جا یادآور برق چشمانتند
                    من شور و شوق را هماره از چشمان تو می ربودم
                                             بی همتایم یگانه ام دل آرامم
                                                                           از چشمان فریبایت
                     تو مهربان و دل آرای ِ عرصه ی اندیشه هایم
                                  تو تک ستاره ی پرفروغ و جاودان آسمان خاطراتم

زمین فسرده ی آن افسانه ی دردناک خشکیده خفته است
         اما من سالهاست بر درد بر جان خلیده ی بی تو بودن خو کرده ام
                          درد ِ تا بن استخوان رسوخ کرده ات
                                                                    که سخت شیرین است 
           چونانکه تبها و هذیانهای هر شبه ی عاشقیم را بیاد می آورد
                       چه زیبا در سکوت در خون خود غلتیدی ای جان
                                  و بوزینگانگی که به سخره ات گرفتند و تکفیرت کردند
                                      سرک کشیدنهای بوزینگانگی که در تجسس بوزینه وار و غریبشان سر از هر گوشه ی زندگیت بر آوردند
                          مردان اندرز دهی که نابینای عشق تابناک تو بودند
                              بی که حتی دمی دمی تاب چنین خونخوردنی را داشته باشند 
       که مرد می خواهد و راد و ابرام و ...

عشقت بینایم کرد و از جهان بی نیاز
         همچنانکه از سر ِعصیانی جهان گریز به دردت پناه آورده بودم    
     و سکوت سهمگین آتشفشان درون 
                         که گاه در فوران اشک و شوق و درد
                                                 خموشانه در سوختن جان لمست کردم

ای جاودانه عشق وهمگنانه ی من
         می ستایمت که چنین استوار و پابرجایم کردی
      و صلابت را بر روحم بخشیدی
 من مسرور از چنین دردکهن و استواری
                                                   با طرحخندی از غرور
               بر جماعت بی ریشه ی چون خس و خاشاک می نگرم
که با سبک سری ای غلطان از زمزمه ی بادگون چرخ دوران به هر سو در گذرند
                          نفرین زمان بر شما سترونان ِ بی جان باد  

ای تک ستاره ی بی همتایم
    من با تو پیمانی ناگسستنی در اعماق وجود دارم
                            که به هر جا می نگرم بازت می شناسم
                      بازت می یابم تا که هماره هدایتگرم باشی
           در گستره ی شب خیز تنهایی هایم
                   گدازان از شراره ی نگاهت اما فسرده و تکیده در زمستان سرد جهان ِ بی تو 
  

سپیدی برف به هر سو نشسته
          سپیدی ای که گویی هر دانه اش از پاکی نگاهت چکیده
بر بستر تیره ی خاک ِ پرتزویر لباس عروسی پوشانیده
  ای عروس زمین ای غم ای درد ای افسرنده ی افسانه ها 
            مرا در برگیر، مرا در برگیر، مرا در برگیر
                        "مرا چو معشوقه ام در برگیر"

  

برهمنهی همساز بصورت زیر تعریف می شود.

ترکیب خطی همفازی از حالتهای ممکن سیتم. در مورد سیستم دو حالتی ِ اسپینی  می شود.

(1/√2)(| +⟩+|-⟩)

تمام رفتار کوانتومی سیتم بدلیل حضور فیزیکی این برهمنهی است. رفتارهای تداخلی که ساختار کل گرای (اجزا از هم تفکیک ناپذیرند) مکانیک کوانتوم را می سازند.

همسازی: هم نوایی پنهان اجزا و صورتهای مختلف فضای برداری مسئله.

همسازی جایی که ماتریس چگالی غیر قطریست و بر مبنای مجموعه پایه مرحج (پریفرد بیسیس ست) خود توصیف نمی شوند.

من خیلی وقت است دکوهر شدم.

حالت همساز ویژه حالت اپراتور نردبانی بالابر (در مسئله نوسانگر هماهنگ) که یک اپراتور هرمیتی نیست. بنابراین ویژه مقدار این ویژه حالت دارای بخش موهومی است. حالت همساز کمینه ی رابطه عدم قطعیت را ارضاء می کند. حالت همساز در فضای مکان و نیز تکانه با یک بسته موج گوسی نمایش داده می شود. این بسته موج کاملا رفتار حرکت کلاسیکی ذره در پتانسیل هارمونیک را دارا هستند و بدون گسترده یا منقبض شدن و با شکل ثابت خود به حرکتی مانند نوسان گلوله ی متصل به فنر ایده آل ادامه می دهند.

اگر حالت همساز را بر اساس ویژه حالتهای انرژی بسط دهیم ضرایب بسط تابعی از عدد کوانتومی ترازهای انرژی خواهند بود. این ضرایب که دامنه ی احتمالات هستند وقتی توان دو می رسند تعبیر احتمال را می یابند. تابع احتمال حاصله نسبت به N یک توزیع پواسون خواهد بود.

بحث همسازی در کوانتوم مکانیک بسیار ساده و شگفت انگیز است که در بالا  تنها تعریف آن را با ریاضیات دبیرستانی بسیار ساده اش به ساده ترین بیان ممکن آورده ام. برای تعبیر ساده و زیبایی از همسازی در جهان اطراف ِما به مطلبی از دکتر شفیعی عزیز ارجاع می دهم.

 

با گلرخی به بستان گفتم پس از چمیدن 
          هنگام چیست گفتا با بوسه غنچه چیدن
                                گفتم که در لب تو جان منست گفتا
                                        شیرین رسی به کامی با جان به لب رسیدن
گفتم که چیست رویت در شام زلف گفتا
                  مهتاب پشت ابرست در حالت دمیدن
                        گفتم ستاره ها چیست بر سقف آسمان گفت
                              اشکی بود به مژگان در لحظه ی چکیدن
خوش دولتیست با دوست در پای گل نشستن
                           وانگه حدیث دل از دلبران شنیدن
   گاهی به روی ماهی با بوسه گل نشاندن
         گه پا به پای یاری بر هر چمن چمیدن
کهتاب شب چه زیباست با آفتابرویی
         در زیر چتر گل ها بر سبزه آرمیدن
هر لحظه آن دلارام در کار دلرباییست
         دلداده را نشاید دست از طلب کشیدن
آهووشا غزالا ما مست آن نگاهیم
              چون آهوان خطا بود از عاشقان رمیدن
پروانه شو به هر باغ تا عطر گل بنوشی
                      ذوقی ندارد ای دل در پیله ها تنیدن
گیتی به کس نپاید وز او وفا نشاید
           زین سنگدل همان به روزی طمع بریدن
حکم غزلسرایی بر نام ماست امروز 
           بر گو به هر که دارد شوق غزل شنیدن

مهدی سهیلی

 

آن که رخسار تو را رنگ گل و نسرین داد
صبر و آرام تواند به من مسکین داد

وانکه گیسوی ترا رسم تطاول آموخت
هم تواند کرمش داد به من غمگین داد

من همان روز ز فرهاد طمع ببریدم
که عنان دل شیدا به لب شیرین داد

گنج زر گر نبود کنج قناعت باقیست
آن که آن داد به شاهان به گدایان این داد

خوش عروسیت جهان از ره صورت لیکن
هر که پیوست بدو عمر خودش کاوین داد

بعد از این دست و من دامن سرو و لب جوی
خاصه اکنون که صبا مژده فروردین داد

در کف غصه دوران دل حافظ خون شد
از فراق رخت ای خوجه قوام الدین داد

 

خازع چشم تو بودست منه سودایی مست
بس پریشانی و تشویش که از روی تو است

تا تو پا گیری و یکی غنچه نو رسته دهی
وین سراپای حضورم همه در شوق شکست

نازم آن عشوه و شوکت که تو آغازیدی
مه سمیمین و فلک نی نه بدانسان بودست

شمع و پروانه همی دیوانه ی روی تو اند
تا تو خندیدی به یکباره جهان آشفته ست

عطر پاکی وجودت در فضا آگنده ست
سبزی و لطف نگاهت همه جا گسترده ست

نازنین جانی و جانان جهان در جان تو
 خوش شمیمی و جهان واله و حیران تست

برو ای زاهد ِ بدبین و بر یار ِجان خرده مگیر
تو چه دانی که اسرار نهان چون بودست

چهارشبنه، 22 مهر 1388، ساعت 2 نیمه شب

 

میلها سمت و سوی حرکت ما را تعیین می کند. نیازها را میلها تعیین می کنند. میل ابژه ی نئومنون یست که در ارتباط تنگاتنگی با کالبد انسان دارد. ما همیشه قادر به ارضاء خود نیستیم پس به تعبیر شوپنهاور هماره در حال شکنجه شدن به واسطه امیالمان هستیم مگر آنکه طریق رهیدن و رستن پیشه کنیم.

عبارت فوق را در تعبیری وارای فلسفه ی شوپنهاور تبیین می کنم. میل رانه ما در جهان هست هاست. احساسات و عواطف که وجهی از میل در ما هستند اجتناب ناپذیرند. راه تعالی یا رهیدن و رستن سرکوب میل نیست بلکه هدایت میل است و پروراندنش، کنترل و به نظم کشیدنش. عشق با یک فوران غول آسا آغاز می شود. اما هدایت این حس عظیم ناممکن نیست. آزموده بودن یعنی ادراک و تجربه از این حس زیبا و بی نظیر (به طور کلی میلها و خواستها و حسها). حس شاعرانه گی یک میل هدایت شده ی متعالیست. عشقی متعالی نیز وجد و شوق می آفریند چرا که با درک و تجربه ی تعلقها به وارای آنها نظر دارد. بهمین سبب عشق نکوهیده همان میلی ست که در تعلقات ریشه دارد و رنج و ناملایمت می آفریند. عشق بلوغ یافته و متعالی رستگاری (رهایی از تعلقات) و سعادت (وجد و شور و شوق درونی) می آفریند، میل هدایت شده نیز. این طریق را نیوشایی می نامند، تجربه عمیق درونی در بستری از حکمت آموزی.

بدین دلیل شاعرانه گی معادل حمکت آموزی و خردورزی است. شاعرانه گی اندیشه کردنی بسیار خلاقانه ست که بی نیوشایی میسر نمی شود.

 

ابیاتی از درسا که بر روح و روان می نشیند. می خواهم بسی زمزمه کنم این ابیات شیوا را که از روح زیبای ـ عزیزی اهل دل برخاسته و لاجرم سخت بر جان نشیند. کسی که چشمه زلال درونش دائما در قلیان است و کلام شاعرانه اش مدام بر قلب و اندیشه و زبانش جاری و ساری.

بیگانه

تک نگاهی کردمت واله و دیوانه شدم
                                                 آه یارب زائر هر شب بتخانه و میخانه شدم

این چه رسم عاشقی باشد که هردم رنج او
                                                    اشک را هدیه کند بنده چه بیگانه شدم

 

با تو گویم

دوست داری با تو گویم از دل تنها و بی سامان خویش
                                                               از شب ماتم زده فردای بی پایان خویش

دوست داری گویم و دانی فریبی بی سبب
                                                          برده است عشق و حیات و مذهب و آیین و کیش

 با -که- گویم زندگی سرشار مکر و پستی است
                                                            بر دلم زخمی زده رنج زمانش برده پیش!

 

با تو گویم اسرار عشق و مستی. هان چون تو روشن ضمیری در کارگاه هستی.

ما درس سحر در ره میخانه نهادیم                         محصول دعا در ره جانانه نهادیم
در خرمن صد زاهد عاقل زند آتش                          این داغ که ما در دل دیوانه نهادیم
سلطان ازل رنج غم عشق بما داد                         تا روی در این منزل ویرانه نهادیم
در دل ندهم ره پس از این مهر بتان را                      مهر لب او بر در این خانه نهادیم
در خرقه از این بیش منافق نتوان بود                      بنیاد از این شیوه ی رندانه نهادیم
چون می رود این کشتی سرگشته که آخر              جان در سر آن گوهر یک دانه نهادیم
المنه لله که چو ما بی دل و دین بود                      آن را که لقب عاقل و فرزانه نهادیم
قانع ز خیالی ز تو بودیم چو حافظ                          یا رب چه گداهمت و بیگانه نهادیم

ای دوست نگاری و سخن نیک بدانی
                                                  چون چشمه زلالی و تو دائم در قلیانی
حیرت زده ی آن همه احســـــاس نابم
                                                     گو در تب و تابی و به صد شوق زبانی
تا که با سر به مشقّت دو سه خطی بنویسم
                                                      بینم که تو چون رود روانی و پویا برانی
زان پس که رخ شیدات در آب روان دیدم
                                                        دانم که مهر آشنایی و دائم در سیلانی                      

 

 

این نوشته طرحواره ای ابتدایی و خام است برای یک نمایشنامه

بر گرفته از سبک نمایشنامه نویسی پیتر هانتکه بویژه در اثر بی نظیرش "اهانت به دیگری!" و من می گویم  "اهانت به دیگری ِخود!". متاثر از نمایشنامه هملت و نیز شعر شاملو در این باره:

سن: پرده ای سیاه و تاریکی کامل. تنها منبع روشنایی چراغی در گوشه سمت راست سن است از بالا و روبرو چهره ِ تنها بازیگر ِنمایش را تعقیب خواهد کرد. بازیگر لباسی یکپارچه سیاه بر تن دارد و صورتی آرایش شده به رنگ سفید. تاکید بر نمایشی سیاه و سفید و تمامیت من ِ بازیگر با محو بودنش در سن. همه ی دیالوگها با لحنی کوبنده ایفا خواهد شد. بازیگر پیش از هرچیز باید تن صدای بالا داشته باشد و توانا در ارایه دیالوگهایی مانند هملت، مکبث و ...

نمایش با راوی آغاز می شود. مندرس، بسیار منظم و با لحنی بسیار مفتخرانه!

روای: شما اینجا بنظاره ی چه نشسته اید؟ هجو؟ درام؟ رومنس؟ چه؟! این نمایش نه طنز است نه درام نه رومنس و نه هیچ چیز دیگری. نمایش ماست. نمایش ِمن، نمایش ِتـــــو، نمایــــش ِ ما. نمایش گمشده ی ما. و شاید نمایش درام ما!!

سکوت مطلق

..

...

بازیگر (با حالتی آمیخته از بهت، و مستی، و روانپریشی با حرکاتی در ظاهر بی اختیار، نوسانی، سریع، و تند وارد صحنه می شود)

لحظاتی به جلو آمده بر چهره ی تماشاگران خیره می شود. با بهتی نمایان و صریح و چهره ای جدی . بازیگر هرگز نباید به فردی خاص نگاه کند. باید آنچنان با بهت تماشاگران را مروری کند که گویی با تک تک آنها سخنی دارد. مبهوتانه. سر به سمتی اشاره و نشانه می رود ولی هرگز به چهره ی فردی خاصی زل زده نمی شود. ولی باید چنین بنماید که این اتفاق افتاده و دیالوگی در سکوت انجام شده. بازیگر به وسط سن بازمی گردد و گهگاه به سمتی به سوی مخاطبش می دود. (با صدایی بالا)

هان،
     هان ای زمان و زمین
      هان ای شما
                       هان ای خودهای رنگ پریده و مبهوت
       به چه می نگرید
           نمی بینید جهان تیره و تار است!

هان با شمایم آی شما
         به چه می اندیشید ای خودهای فرسوده و فرتوت
                  ای خودهای تنها و تهی ِ از خود
ای بازیگران صد چهره ِ عرصه ی ننگ ِنام
                                     نمی بینید جهان سراسر غرق در تاریکی ست؟!!

آری من گم گشته ی اعصارم
              من سیلی خور زمانم
من مـصــــلـوبـــم مصــلوب

به چه می اندیشید هان،
      در پس صورتک های هر روزه-اتان
                      غنوده در غبار روزمرگی هایتان
                                                 به چه می اندیشید؟
                 به رســوایی ِ مــــن!؟!

هان با شمایم من آی با شما
    به چه سان در خود و جهان می نگرید
                آیا نگریستن را از یاد برده اید؟
نمی بینید خود ِ غبار گرفته و زنگار بسته اتان را
                    که چه سان مدفون آمال پوچتان هستید؟!

من، من عاصیم
     عصیانم از فلاکت من ِ گمشده ام ست
                         از نامردمی های نوع انسان
                                   از رخداد تعبیر انسان در مقام نسیان

هان ای شما، ای خود ِ شما
              نمی بینید زنجیر تعلقات ِ تان را
                       چندیست به فراموشی سپرده اید خود ِ آزاد و رهایتان را؟!

من اسیر دورانم
       اسیر رخدادهای حباب گون زمان
                 پنجه ی هراسناک دهر  ِ بازیگر را نمی بینید؟!!

هان با شما-ام، با خود ِ شما
                          با خود ِ خودمدار ِ خفته در خسران ِخودی ِ خود ِ شما
              چندیست به جایگاه خود در جهان ِ بی کران نیاندیشیده اید؟!
      بدانجا که خرد هماره در ادراکش ناتوانست
              دیده در برآوردش حیران و
                 قلب ظرفی ناچیز
                    و نه حتی مظروف قطره ای از دریای بی کران زیبایها و زشتیهایش   

من زخمیم
       زخمی ِ شمشیر ننگهای نوع ِ انسان
           زخمی ِخود ِ خودپسند ِ خودخواه ِشما

بودن یا نبودن
          آری مسئله چگونه بودنست
                        بودن و از شراب گلگون هستی نیوشیدن
      یا که جام شوکران را از انزجار  ننگ ِ هستی مـــردانـــه سـرکشـیدن

من از شرم آشفته ام
          در آن هنگام که هنگامه ی پرده ی آخر است
                 پرده از پلیدهای نهان فرو افتادست و نهان نمایشی ست آشکار

دشنه ای که ناجوانمرادنه سهم پدرم بود
                        کامگیری ای که مزبوحانه سهم عمویم

   جهان تیره و تار است و آغوش مادر کامکار
                            آی اُفلیا، چه نیک شرارتها روحت را آزرد
                                                        مالیخولیای جهان بر من نیز چیره گشته

 ....

پی نوشت: چند سال پیش سه نمایشنامه از پیتر هانتکه خواندم همیشه در ذهنم حک شد. از نظر من او یکی از بهترین نمایشنامه نویسان بود چرا که اندیشه داشت. کم کم فهمیدم در واقع چنین رویکردی در مورد ایشان در مجامع هنری اروپا نیز وجود دارد. باید آثارش را خوانده باشید تا بتوانم توصیف کنم چرا آثار او بسیار متمایز هستند (این لینک شایدفقط معرفی ای اجمالی باشد). اخیرآ متوجه شدم ایشان جایزه ۱۵ میلیون یورو بسیار فاخر توماس مان را از آکادمی هنرهای زیبا دریافت کرده است با وجود نقدها و نظراتی مخالف. اینجا بود که انتخاب شایسته خود را ستودم!!! خیلی دوست دارم چند نفر هنری مطلع پیدا کنم و بیشتر بدانم و تحلیل های خودم را ارایه دهم.

 

از سروده های درسای عزیز

دیگه نیست

دیگه هیچی رو زمین رنگ خدا نیست به خدا

                                                دیگه بارون نعمت توبه ی ما نیست به خدا

دیگه گل به هیچ کسی دل نمیده

                                               دیگه دریام نمشو به هیچکسی پس نمیده

دیگه افتاب نمیشه سایه ی روی سرمون

                                              دیگه مهتاب نمیشه چراغ بی آخرمون

….

 

---

هر آنکه جانب اهل خدا نگه دارد                                 خداش در همه حال از بلا نگه دارد

حدیث دوست نگویم مگر به حضرت دوست                           که آشنا سخن آشنا نگه دارد

دلا معاش چنان کن که گر بلغزد پای                             فرشته‌ات به دو دست دعا نگه دارد

گرت هواست که معشوق نگسلد پیمان                           نگاه دار سر رشته تا نگه دارد

صبا بر آن سر زلف ار دل مرا بینی                                  ز روی لطف بگویش که جا نگه دارد

چو گفتمش که دلم را نگاه دار چه گفت                             ز دست بنده چه خیزد خدا نگه دارد

The philosopher Descartes believed that he had found the most fundamental truth when he made his famous statement: "I think, therefore I am." He had, in fact, given expression to the most basic error: to equate thinking with Being and identity with thinking. The compulsive thinker, which means almost everyone, lives in a state of apparent separateness, in an insanely complex world of continuous problems and conflict, a world that reflects the ever-increasing fragmentation of the mind.
Enlightenment is a state of wholeness, of being "at one" and therefore at peace. At one with life in its manifested aspect, the world, as well as with your deepest self and life unmanifested - at one with Being. Enlightenment is not only the end of suffering and of continuous conflict within and without, but also the end of the dreadful enslavement to incessant thinking. What an incredible liberation this is!

Power of Now, Eckhart.

چراغی به دستم، چراغی در برابرم:
         من به جنگ سیاهی می روم.

گهواره های خستگی
   از کشاکش رفت و آمدها
                     باز ایستاده اند،
و خورشیدی از اعماق
                کهکشان های خاکستر شده را
                      روشن می کند.

***
فریادهای عاصی آذرخش -
     هنگامی که تگرگ
   در بطن بی قرار ابر
               نطفه می بندد.
و درد خاموش وار تک -
          هنگامی که غوره خرد
     در انتهای شاخسار طولانی پیچ پیچ جوانه می زند.
                     فریاد من همه گریز از درد بود
چرا که من، در وحشت انگیز ترین شبها، آفتاب را به دعائی
                                    نومیدوار طلب می کرده ام.
***
تو از خورشید ها آمده ای، از سپیده دم ها آمده ای
                                    تو از اینه ها و ابریشم ها آمده ای.
***
در خلئی که نه خدا بود و نه آتش
             نگاه و اعتماد ترا به دعائی نومیدوار طلب کرده بودم.
جریانی جدی
 در فاصله دو مرگ
د         ر تهی میان دو تنهائی -
[ نگاه و اعتماد تو، بدینگونه است!]
***
شادی تو بی رحم است و بزرگوار،
نفست در دست های خالی من ترانه و سبزی است

من برمی خیزم!

چراغی در دست
         چراغی در دلم.
     زنگار روحم را صیقل می زنم
                         اینه ئی برابر اینه ات می گذارم
تا از تو
 ابدیتی بسازم.


  شاملو

 

مارتین هایدگر یکی از تاثیر گذارترین فلاسفه ی قرن می باشد که سالهای 1976- 1889 زیسته است. اثر تاثیر گذار وی "وجود و زمان" است که بتازگی توسط سیاوش جمادی ترجمه شد. ایشان مدعی ست که 10 سال بر روی ترجمه این کتاب کار کرده و بخش اعظم آثار ِ هایدگر و نقدها بر آن را مطالعه کرده است. بنابراین این کتاب باید اثری بسیار ارزشمند باشد. آشنایی من با هایدگر به قبل از ترجمه این کتاب بر می گردد. من بعد از مطالعه ی کتابی از منوچهر اسدی شروع به خواندن مقالات و نقدهای انگلیسی از اندیشه و تفکر هایدگر کردم. احمد فردید از جمله اساتید فلسفه ی ایران است که قبل از انقلاب به طور جدی بر فلسفه ی هایدگر کار و پژوهش کرده و گمان می کنم هایدگر توسط فردید در دانشگاههای ایران آمد. داریوش آشوری معتقد است فردید بی آنکه شخصا فردی دینی باشد (آشوری می گوید: "ایشان بی آنکه حتی یک رکعت نماز بخواند") در سالهای قبل از انقلاب با ارایه ی قرائت هایی از تفکر هایدگر در جهت تئوریزه کردن جریان بنیادگرایی اسلامی نقش بسزایی داشته (شاید تنها به جهت اعلام همسویی با این جریان!!). اینجانب در متنی که از آوینی عزیز می خواندم به سرعت نه تنها به آگاهی ایشان از فلسفه ی هایدگر پی برده بلکه متاثر بودن از آن را یافتم. (با توجه به بسیار خاص و متمایز بودن اندیشه هایدگر این امر کار سختی نیست). بعد فهمیدم که آوینی در کلاسهای فردید شرکت داشته و جز کسانی بودست که تحت تاثیر جریانات آن روزها و این افکار بیشترین گردش و قلب را داشته. از فردی شاعر پیشه و متجدد به فردی با تعلقات مذهبی-عرفانی. قصد دارم با مجموعه نوشتارهایی در باب "وجود و زمان" و در کل اساس نگرش هایدگر با کنار هم گذاشتن ترجمه ی تعدادی از دایره المعارفهای اینترنتی معتبر و متن انگلیسی کتاب و افزودن آنچه خود در توضیح لازم می بینم، داشته باشم.

کتاب ِ Being and Time (German: Sein und Zeit, 1927)  کتابی بود که هایدگر طرح اولیه آن را در سه فصل ریخت اما به دلیل فشاری که بر او بود کتاب را به صورت ناقص به چاپ رساند تا بتواند کرسی استادی دانشگاه ماربورگ را از آن خود کند. کتاب هیچ وقت تکمیل نشد و هایدگر بعد از چاپ کتاب با انبوهی از نقدها از نظریه ی کاملآ انتقادیش مواجه شد. در واقع بعد از چاپ کتاب، هایدگر اگر چه به مفنیفست ِطرح ریزی شده در آن برای همیشه وامدار ماند اما به نقصهای در کلیت ِطرح فکریش اعتراف کرد و در نقدهای بعدیش جوانب اعتدال را بیشتر لحاظ کرده است ( من مشتاقم دقیقآ بدانم از کدام گزارهها عدول کرد و کدام گزاره ی جدیدتری را در ذهن داشته). به هر رو هایدگر که وی را فیلسوف اگزیستنشال می نامند تاثیر بسیار شگرفی در اندیشه ی پست مدرن و فلسفه داشته. اگر جانب احتیاط را رعایت کرده باشیم باید ولی را همچنانکه بعنوان فیلسوف ِ پرسشگر و حیرت نامیده می شود پذیرفت. عده ای (در ایران شاید با توجه به آنچه فردید و دارو دسته به جای تعمقی اساسی بر آن رقم زدن) اندیشه های وی را به طرز ِ پنهانی خطرناک و انحراف برنده توصیف می کنند. البته طرفداران این مدعا خیلی معدود هستند. به عقیده من با توجه به رویکرد هرمونتیک وار گادامری به آن و در نظر گرفتن اساس دعوت به پرسشگری و حیرت می توان به درستی اندیشه هایدگر را از چنین اتهامی به طور کامل مبرا دانست. هر چند شخص هایدگر جز معدود اندیشنمدانی بود که با جریان نازیسم در جنگ جهانی کنار آمد وحتی بطور ضمنی آنرا تایید کرد! وی همچنین بارزاً از اندیشه سوسیال دفاع می کرد. اندیشه ی هایدگر هرگز نمی تواند از روح پوزیتویسم-گرایی و یا کارکرد-گرایی دو صده ی گذشته خطرناک تر باشد. و اساسآ تضارب این اندیشه های زیربنایی زیباست و باید در مقابل عناصر جزمی-بنیادی هر یک حیرت پیشه کرد(تعلیق –آویزش- توامان با تفکر). می گویند هایدگر زمانی از فلسفه ی صدرای مطلع شده بود که فلسفه خود را بطور کامل بنیانگذاری کرده بود. وی در ابتدا ازحار شگفتی در مورد آثار ملا صدرا دارد ولی بعد از چندی آنرا گرچه نزدیک ولی اساسآ متفاوت ارزیابی می کند! اما به گمان من با در نظر گرفتن این حقیقت شاید اساساً از آنهمه بار خلاقانه و متمایز اندیشه آن کاسته شود. وی جز فلاسفه ایست که زبان را رانه ی اندیشه می داند تا بدانجا که شعر را آینه ی اندیشه ی خلاقانه یاد می کند. اما وی متعلق به گروه فلاسفه ی قاره ای نیست بواقع فیلسوف ِ فلسفه ی تحلیلی ست. به هر رو برای فهم اثارش باید طرح دقیق زبانی وی را به درستی شناخت. این طرحواره بسیار متفاوت از زبان دیگر فلاسفه است که هایدگر با دانش عمیق اش از زبان آلمانی و ریشه لغات و ساختن واژگانی جدید رقم زده. هایدگر را بدون رجوع به دایره المعارف واژگانی که بعدآ با تعمق بر اندیشه اش گردآوری شده نمی توان دریافت. در طول آوردن بخشهای از اندیشه مطرح شده در "وجود و زمان" این مسئله نمایان خواهد شد و بدان بیشتر خواهم پرداخت. دکتر جمادی نام کتاب را به سبب وامدار بودنش به فردید "هستی و زمان" گذاشته. به زعم من توجه بادقت نظری اساسی که هادیگر در واژه گان در ارتباط با تفاوت Dasein  به مثابه وجود نموداری –می توان هستی ترجمه کرد- و Sein  وجود در مقام جوهر دارد ترجمه اسدی از Sein که همان وجود است صحیح تر می نماید.

ادامه در نوشتارهای بعدی ...

پی نوشت: بسیار خرسند خواهم شد اگر کسی به من مرجعی در مورد ارتباط حرکت جوهری در فلسفه ی صدرایی با فلسفه ی هایدگر معرفی کند.

تقدیم به دوستی گرامی که تلاش برای تصحیح من داشت با پیامهایش

 

دگم یا تعصب، رانه منحطی ست که منحصراً هدف ِگستراندن سیطره ی گزاره های اخلاقی یا دیالکتیکی و بطورکلی حکم فرما کردن آنها را دنبال می کند. رانه ای ناصحیح و مذبوح که تنها نزاع و رویارویی می آفریند. چنین تعصبی نشان اصالت نیست بلکه خود نشان و پیامد بی اصالتی ست و بدون پشتوانه بودن گزاره های ذهنی. این جنبه از تعصب مکانسیمی روانی ست بعنوان تنها حربه ی حکم فرمایی بی اخلاقی ِ منحط ِ پنهان در ناخودآگاه بشری در پوششی از گزاره های اخلاقی و فکری. در مقابل جنبه ی مثبت تعصب اشاره به دعوت است به سوی یک کلیت نه گزاره هها.

ساشا آنها را دعوت به نگریستن از پنجره ای به سوی جوانبی از حقیقت می نمود. جنبه هایی از واقعیت فیزیکی که در توالی ای از آزمایشها پدیدار می آمدند که ساشا با دقت تمام این آزمایشهای ظریف و ساده را طراحی کرده بود. عرصه ی آزمون -سنجش- همیشه جایی بود که آگاهی کمررنگ بود تا خود حقیقتی نمایان شود نه نمایشواره ای از حقیقت خود. جاییکه آزمون شونده به کاهش فراخوانده می شد و ناظر به حیرت!!. این تغییر چهارچوبها و نگریستنها به سرک کشیدن به دنیای فیزیکی شباهت داشت. ساشا از همبستگی این رخدادها حرف می زد. همبستگی ای قانونمند و دقیق که کاملآ فرموله می توانست شود. گویی در این سرک کشیدنها بلوغی هست.